Nagłe kołatanie serca, uczucie duszności, drżenie rąk, zawroty głowy i silny lęk, że za chwilę wydarzy się coś strasznego – tak wiele osób opisuje pierwszy atak paniki. Dla osoby, która doświadcza go po raz pierwszy, może to być niezwykle przerażające przeżycie. Często pojawia się przekonanie, że to zawał serca, udar lub utrata kontroli nad własnym umysłem.
Choć atak paniki jest bardzo intensywnym doświadczeniem, sam w sobie nie stanowi zagrożenia dla życia. Warto jednak pamiętać, że podobne objawy mogą występować również w przypadku chorób somatycznych. Jeśli pojawiają się po raz pierwszy, są bardzo nasilone lub budzą niepokój, należy skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć inne przyczyny.
Czym jest atak paniki?
Atak paniki to nagły epizod bardzo silnego lęku, który osiąga największe nasilenie zazwyczaj w ciągu kilku minut. Może pojawić się niespodziewanie – podczas zakupów, jazdy samochodem, w pracy, a nawet w domu, kiedy wydaje się, że nic nie zagraża naszemu bezpieczeństwu.
Napad paniki może trwać od kilku do kilkunastu minut, choć u niektórych osób uczucie niepokoju utrzymuje się dłużej.
Najczęstsze objawy
Podczas ataku paniki mogą pojawić się:
- bardzo szybkie bicie serca,
- uczucie duszności lub braku powietrza,
- ból lub ucisk w klatce piersiowej,
- zawroty głowy,
- drżenie rąk lub całego ciała,
- nadmierna potliwość,
- nudności lub ból brzucha,
- uczucie odrealnienia,
- mrowienie dłoni lub twarzy,
- silny lęk przed śmiercią, utratą kontroli lub „zwariowaniem”.
Objawy są bardzo realne i odczuwane przez organizm, dlatego nie należy ich bagatelizować ani zawstydzać osoby, która ich doświadcza.
Co zrobić podczas ataku paniki?
Choć może wydawać się to bardzo trudne, istnieje kilka sposobów, które pomagają stopniowo zmniejszyć nasilenie objawów.
1. Przypomnij sobie, że atak paniki minie
Najbardziej przerażającym elementem napadu jest przekonanie, że dzieje się coś zagrażającego życiu. Tymczasem atak paniki, choć bardzo nieprzyjemny, zwykle ustępuje samoistnie po kilkunastu minutach.
Powiedz sobie: „To jest atak paniki. Jest bardzo nieprzyjemny, ale minie.”
2. Skup się na spokojnym oddechu
Silny lęk często powoduje szybkie, płytkie oddychanie, które może nasilać zawroty głowy i uczucie duszności.
Spróbuj oddychać powoli:
- wykonaj spokojny wdech nosem,
- zatrzymaj oddech na krótką chwilę,
- powoli wypuść powietrze ustami.
Nie chodzi o bardzo głębokie oddechy, lecz o ich spokojne i regularne tempo.
3. Skoncentruj się na otoczeniu
Pomocne może być skierowanie uwagi na to, co dzieje się wokół Ciebie. Rozejrzyj się i spróbuj nazwać:
- pięć rzeczy, które widzisz,
- cztery, których możesz dotknąć,
- trzy dźwięki, które słyszysz,
- dwa zapachy,
- jeden smak.
To proste ćwiczenie pomaga przenieść uwagę z katastroficznych myśli na rzeczywistość.
4. Nie uciekaj za wszelką cenę
Naturalnym odruchem jest chęć natychmiastowego opuszczenia miejsca, w którym pojawił się atak. Choć czasami jest to konieczne, częste unikanie takich sytuacji może prowadzić do narastania lęku i ograniczania codziennego życia.
Jeżeli jest to bezpieczne, spróbuj pozostać w miejscu i poczekać, aż objawy stopniowo osłabną.
Czy ataki paniki można leczyć?
Tak. Ataki paniki są skutecznie leczone. Jedną z najlepiej przebadanych metod jest psychoterapia, która pomaga zrozumieć mechanizmy powstawania lęku oraz nauczyć się nowych sposobów radzenia sobie z nim.
W niektórych przypadkach lekarz psychiatra może zalecić leczenie farmakologiczne. Bardzo często najlepsze efekty przynosi połączenie psychoterapii i odpowiednio dobranych leków.
Kiedy zgłosić się po pomoc?
Jeżeli napady paniki powtarzają się, zaczynasz unikać różnych miejsc lub sytuacji z obawy przed kolejnym atakiem albo lęk znacząco utrudnia Ci codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się z psychologiem lub psychoterapeutą.
Nie należy czekać, aż problem będzie narastał. Wczesna pomoc pozwala szybciej odzyskać poczucie bezpieczeństwa i zapobiega rozwojowi kolejnych trudności.
Nie jesteś z tym sam
Osoby doświadczające ataków paniki często myślą, że są jedyne lub że „tracą zmysły”. Tymczasem zaburzenia lękowe należą do najczęściej występujących problemów psychicznych i dotykają milionów ludzi na całym świecie.
Najważniejsze jest, aby nie pozostawać z tym samemu. Odpowiednia diagnoza, wsparcie specjalisty i dobrze dobrana terapia pozwalają większości osób odzyskać spokój oraz wrócić do normalnego, satysfakcjonującego życia. Pierwszy krok może wydawać się trudny, ale bardzo często właśnie on rozpoczyna proces zdrowienia.